Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego

Środa, 08 grudnia 2021

Konferencje naukowe

Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat Muzeum zorganizowało lub współorganizowało kilkanaście konferencji naukowych. W dniach 11-12 września 2000 r. odbyła się VI Konferencja Naukowa Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią "Polonia wobec wyzwań przyszłości". Współorganizatorami konferencji było Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" - Oddział Kujawsko-Pomorski oraz Bydgoskie Towarzystwo Naukowe.

Honorowy patronat nad konferencją objął ówczesny Prezes Rady Ministrów RP - prof. Jerzy Buzek, którego reprezentował minister Michał Wojtczak z Kancelarii Premiera RP.

Konferencji przewodniczył premier ostatniego rządu RP na uchodźstwie - prof. dr Edward Szczepanik, który był honorowym prezesem Światowej Rady Badań nad Polonią. Na trzydniowe obrady przybyło wielu ministrów z jego rządu, na czele z ministrem spraw zagranicznych prof. dr. inż. Zygmuntem Szkopiakiem.

Konferencja odbyła się w malowniczo położonym ośrodku rekreacyjno-konferencyjnym w Kręglu nad Zalewem Koronowskim. Skupili się tam wybitni naukowcy i działacze polonijni z kraju i z zagranicy, związani z Radą Porozumiewawczą Badań nad Polonią, aby podsumować dotychczasowy dorobek i osiągnięcia naukowe, a także przedstawić zamierzenia badawcze dotyczące problematyki polonijnej oraz ustalić kierunki działania Rady Porozumiewawczej na najbliższą przyszłość.

Inauguracja konferencji miała bardzo uroczysty i wzniosły charakter. Brał w niej udział prof. dr hab. Andrzej M. de Tchorzewski, ówczesny rektor Akademii Bydgoskiej, który wygłosił do zgromadzonych powitalne przemówienie. Minister Michał Wojtczak odczytał list premiera Jerzego Buzka, w którym podkreślono rolę polskich ośrodków poza krajem oraz Polonii, która jest ważnym partnerem zarówno władz, jak społeczeństwa polskiego. Premier wyraził wdzięczność zgromadzonym na konferencji uczonym i działaczom podejmującym prace badawcze nad Polonią.

Reprezentantem wojewody kujawsko-pomorskiego był wicewojewoda Zbigniew Muchliński. W imieniu marszałka województwa w otwarciu konferencji uczestniczył Grzegorz Frankowski - dyrektor Departamentu Edukacji, Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego województwa kujawsko- pomorskiego w Toruniu.

W czasie inauguracji konferencji po raz pierwszy zostały przyznane i uroczyście wręczone nagrody Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią - statuetki "Za osiągnięcia w badaniach polonijnych". Z rąk przewodniczącego Kapituły Nagrody otrzymali: prof. dr Jerzy Gawenda z Londynu, ks. dr Roman Nir z Orchard Lake w USA, Witold S. Sulimirski - prezes Fundacji Kościuszkowskiej z Nowego Jorku oraz prezes Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią - prof. dr Edward Szczepanik.

Posiedzenie plenarne rozpoczynające VI Konferencję Naukową "Polonia wobec wyzwań przyszłości" zakończył interesujący odczyt dr. Kazimierza Nowaka z Londynu "Emigracja a wyzwania przyszłości", w którym prelegent przedstawił emocjonalną perspektywę relacji Polonia-Kraj.

Ważnym elementem konferencji były nieformalne spotkania prezesa Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią prof. dr Edwarda Szczepanika z licznie przybyłymi na to światowe spotkanie uczonych i działaczy polonijnych z kraju i z zagranicy przedstawicielami Polonii litewskiej, na czele z prezesem Związku Polaków na Litwie Ryszardem Maciejkiańcem, Polonii chorwackiej, rumuńskiej oraz czeskiej.

Uczestnicy konferencji obradowali w trzech zespołach problemowych w ramach sześciu sesji:

  • Zespół I: Przegląd ogólno-polonijn - y pod przewodnictwem prof. dr. inż. Zygmunta Szkopiaka z Londynu.
  • Zespół II: Przegląd regionalny - Europa Zachodnia pod przewodnictwem prof. dr. Edmunda Gogolewskiego z Lille.
  • espół III: Przegląd regionalny - Europa Wschodnia i kraje zamorskie pod przewodnictwem prof. dr. hab. Andrzeja Targowskiego z Kalamazoo, USA.

Tematyka obrad Zespołu I dotyczyła problematyki organizacji społeczno-polonijnych oraz zagadnień politycznych, poruszonych w 19 referatach.

Dyskusja prelegentów i uczestników prac tego zespołu skupiła się wokół następujących tematów: tła działalności Juliusza Sokolnickiego, stanowiska rządu RP wobec powrotu Polaków do kraju bezpośrednio po wojnie, stanu organizacyjnego, liczebności i etosu ZHP poza Polską. Uczestników obrad Zespołu I interesowała również sytuacja archiwów dotyczących Polonii i emigracji, kwestia braku dostępu do akt przechowywanych w MSW, problem działalności agenturalnej w towarzystwach polonijnych oraz rola mediów i edukacji w kształtowaniu tożsamości narodowej Polaków.

Uczestnicy obrad Zespołu II wygłosili 13 referatów. Dyskusja uczestników Zespołu II dotyczyła: idei uniwersytetu polonijnego, możliwości połączenia PUNO z Wyższą Szkołą Języków Obcych i Ekonomii w Częstochowie, kwestii polskiej prasy na rynku wydawniczym w Niemczech. Dyskutowano o przyczynach i skutkach zanikania tożsamości narodowej u Polaków we Francji, debatowano nad znaczeniem słów "emigrant" i "przesiedleniec", omawiano sytuację Polskiej Misji Katolickiej w RFN. W dyskusji poruszono również takie problemy jak: rola i organizacja Komitetu Obywatelskiego Pomocy Uchodźcom Polskim w Londynie, działalność Stowarzyszenia Techników Polskich na terenie Wielkiej Brytanii, sytuacji polskiej emigracji na Zachodzie - starano się odpowiedzieć na pytanie, czy Polak może stać się Anglikiem, Francuzem, Szwedem, porównywano przemiany kulturowe w różnych krajach osiedlenia Polaków i pomiędzy różnymi pokoleniami emigrantów oraz dyskutowano o stosunkach między ludnością skandynawską i polską, a także o integracji Polonii duńskiej.

W ramach Zespołu III wygłoszono 18 referatów, a dyskusja skupiła się na problematyce stosunków polsko-litewskich, polsko-białoruskich i polsko-ukraińskich. Rozmawiano również o sytuacji Polaków na Litwie, Białorusi i Ukrainie.

Ogółem podczas sesji naukowych wygłoszono około pięćdziesięciu referatów. Wydano je w tomie pokonferencyjnym pod red. prof. dr. hab. Adama Sudoła29. Również w części pozasesyjnej konferencji toczono wielowątkowe, konstruktywne dyskusje, precyzano wnioski i zamierzenia naukowo-badawcze oraz organizacyjne Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią. Członkowie Rady oraz jej Zarząd wyrazili chęć prowadzenia w dalszym ciągu działalności koordynującej i inicjującej badania naukowe nad historią emigracji i publikowania ich rezultatów oraz dokumentowania polskiego dorobku poza krajem.

Kolejne konferencje to:

  • "Starożytnicza Konferencja Naukowa" - zorganizowana w r - amach współpracy ze Studenckim Kołem Naukowym Historyków przy Instytucie Historii AB,
  • "Kształtowanie się elit polonijnych" - we współpracy z Instytutem Nauk Politycznych AB,
  • 16 maja 2000 r. - Konferencja Instruktorów ZHP "Integracja Europejska - Wyzwania i Problemy".
  • 28 września 2000 r. - konferencja naukowa zorganizowana przez Instytut Nauk Politycznych WSP w Bydgoszczy nt. "Polonia a integracja europejska",
  • 20 listopada 2000 r. - konferencja "Unifikacja czy tożsamość" zorganizowana przez Zakład Pedagogicznego Kształcenia Nauczycieli i Instytut Edukacji Szkolnej Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego.
  • 18 października 2004 r. - w Międzynarodowej Konferencji "Funkcje i zadania elit w środowiskach Polonijnych" wziął udział prof. Andrzej Targowski z Western Michigan University w Stanach Zjednoczonych. Przy Jego współpracy jako przedstawiciela Światowej Rady Badań nad Polonią powstało wstępne porozumienie dotyczące powołania przy Muzeum Centrum Informacji o Polonii i Polakach Zamieszkałych za Granicą.
  • Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Polacy i Polonia na świecie. Stan badań i ich perspektywy na XXI wiek".30 Suwałki 15-17 września 2006 r.

Sympozjum naukowe o zasięgu światowym zgromadziło w Suwałkach uczonych polskiego pochodzenia z USA, Australii, Argentyny, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Litwy i Polski. Konferencja składała się z dwóch części: teoretycznej (naukowej) oraz wspomnieniowo-historycznej. Organizatorzy przygotowali bardzo interesujący program, w ramach którego zaprezentowane zostały osiągnięcia Suwałk i Suwalszczyzny oraz jej walory krajoznawczo-przyrodnicze. Część teoretyczna obejmowała referaty i komunikaty naukowe oraz dyskusję, a w część wspomnieniowo- historycznej odbyło się: nadanie Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Suwałkach imienia Edwarda Szczepanika31, złożenie kwiatów na grobie prof. E. Szczepanika na cmentarzu parafialnym przy ul. Bakałarzewskiej oraz oddanie hołdu Honorowemu Prezesowi Światowej Rady Badań nad Polonią, wizyta w I Liceum Ogólnokształcącym im. M. Konopnickiej, gdzie nastąpiło uczczenie pamięci prof. E. Szczepanika i złożenie kwiatów pod tablicą pamiątkową32, wspomnienie o prof. Edwardzie Szczepaniku - spotkanie z Jego najbliższą rodziną w Muzeum Okręgowym33, zwiedzanie klasztoru Kamedułów w Wigrach, w którym mieści się Dom Pracy Twórczej34, oddanie hołdu bohaterom 17 września 1939 r., podczas mszy św. w 67. rocznicę agresji ZSRR na Polskę.

Organizatorzy konferencji podzielili obrady na trzy zasadnicze sekcje naukowe:

  • Sekcja I - S - połeczno-demograficzno-polityczne aspekty skupisk polskich i polonijnych,
  • Sekcja II - Instytucje polskie i polonijne oraz ich perspektywy na przyszłość,
  • Sekcja III - Polonia i Polacy za granicą (elity i zasłużeni działacze) - stan obecny i perspektywy na przyszłość.

Wśród wygłoszonych referatów i zgłoszonych do druku znalazły się następujące:

  • Prof. Grzegorz Babiński (Kraków) - "Diaspora polska w procesach globalizacji",
  • Prof. Janusz Kuczyński (Warszawa) - "Polskość uniwersalistyczna",
  • Prof. M. Barbara Topolska-Piechowiak (Poznań), Prof. Andrzej Targowski (USA) - "Cele i strategia badań naukowych nad polskim uchodźstwem i Polonią w XXI wieku",
  • Mgr Wiesław Gołębiewski (USA) - "Polskość jako kulturowa koncepcja narodu widziana z doświadczeń emigracji",
  • Marian Kałuski (Australia) - "Badania nad przeszłością i teraźniejszością polską w Australii i Nowej Zelandii",
  • Mgr Anna Pruss (Bydgoszcz) - "Repatriacja Polaków z Chin w latach 1950-1955. Stan badań",
  • Dr Henryka Ilgiewicz (Litwa) - "Idee wyrażone w br - ązie i granicie (o politycznym aspekcie budowy pomników w Wilnie w końcu XIX i początku XX wieku)",
  • Ks. Prof. Bernard Kołodziej (Poznań) - "Stan badań i perspektywy duszpasterstwa emigracyjnego w zmieniających się warunkach",
  • Dr med. Wiesław Kukla (Poznań), mgr Marian Miszczuk (Poznań) - "Harcerstwo poza krajem w latach 1912-2006. Badania i publikacje w latach 1990-2006",
  • Dr Adam Baran (Warszawa) - "Echa aktualnej sytuacji Republikańskiego Społecznego Zjednoczenia "Harcerstwo" na Białorusi",
  • Ks. dr Antoni Herkulan Wróbel Rektor PMK (Argentyna) - "50 lat Polskiego Ośrodka Duszpasterskiego Ojców Bernardynów w Martin Coronado",
  • Dr Jolanta Lewandowska (Bydgoszcz) - "Rozwój opieki duszpasterskiej wśród Polonii na terenie Brazylii w II połowie XX wieku - na przykładzie działalności wybranych zgromadzeń zakonnych",
  • Dr Zofia Iwanicka (Warszawa) - "Uniwersytety Trzeciego Wieku na Ukrainie i Białorusi",
  • Dr Piotr Gołdyn (Konin): "Polski Komitet walki z handlem kobietami i dziećmi a opieka na emigrantami i reemigrantami",
  • Dr Krzysztof Latawiec (Lublin) - "Polacy w strukturach administracji państwowej imperium rosyjskiego w latach 1864-1917. Stan badań",
  • Mgr Anna Popielarczyk (Bydgoszcz) - "Obraz emigracji polskiej w USA w okresie międzywojennym
  • wybrane organizacje",
  • Prof. dr hab. Bolesław Orłowski (Warszawa) - "Dalsze kariery niektórych budowniczych Kanału Augustowskiego",
  • Prof. dr hab. Adam Sudoł (Bydgoszcz) - "Nowy kształt Europy w koncepcjach politycznych Edwarda Szczepanika",
  • Prof. UMK dr hab. Jacek Knopek (Toruń) - "Rocznik Polonii" jako nowa forma upowszechniania wiedzy o Polakach i Polonii w świecie",
  • Dr Sławomir Łotysz (Zielona Góra): "Polskie wynalazki na nowojorskiej Wystawie Powszechnej (1939-1940)",
  • Dr Dariusz Fabisz, mgr Ireneusz Wojewódzki (Zielona Góra) - "Emigracyjne losy generałów Polski niepodległej po 1945 roku w biografistyce,
  • Dr Andrzej Purat (Bydgoszcz) - "Polityka rządów emigracyjnych wobec kwestii ukraińskiej. Stan badań",
  • Dr Andrzej Misiak, Mirosława Nowak-Misiak (Warszawa) - "Sławni chirurdzy Lwowa 1897- 1941".

Po zakończeniu obrad odbyło się Walne Zebranie Światowej Rady Badań nad Polonią35. Posiedzenie Rady prowadził prezes Światowej Rady prof. Andrzej Targowski z Western Michigan University z USA. Pokłosiem konferencji było wydanie tomu pt. Polacy i Polonia na świecie. Stan badań i ich perspektywy na XXI wiek.

  • 11 października 2006 r. odbyło się w Muzeum otwarcie k - onferencji naukowej "Październik 1956 roku w literaturze, teatrze i filmie", która zorganizowana została przez katedrę Kultury Współczesnej Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Zgromadzeni w Muzeum naukowcy i studenci oraz dziennikarze, obejrzeli prezentację multimedialną obrazującą Kalendarium wydarzeń 1956 r., a także brali udział w dyskusji panelowej "Czym był Październik 1956 r. dla kultury i jej twórców?".
  • 12-14 października 2006 r. w Pałacu Polonii w Lubostroniu odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Kongres Polonii Amerykańskiej i jego przywódcy (1944-2006)37". Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego było współorganizatorem tego spotkania naukowców i znawców problematyki polonijnej. Materiały konferencyjne opublikowano w tomie pod red. Ryszarda Sudzińskiego i Adama Sudoła Z życia i działalności Kongresu Polonii Amerykańskiej.
  • 21 listopada 2008 r. odbyła się w Muzeum Międzynarodowa Konferencja pod patronatem Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych pt. "Bydgoszcz miasto wielu kultur i narodowości". Uczestnicy obradowali w dwóch zespołach:
    Zespół I - prowadzenie prof. dr hab. Albert Kotowski - Aspekty kulturowe
    • Dr Aldona Chlewicka - "Biblioteki polskie i niemieckie - współistnienie w XIX i na początku XX wieku",
    • Dr Marek Jeleniewski - "Wielojęzyczna prasa bydgoska do 1939 r.",
    • Dr Iwona Jastrzębska-Puzowska - "Architektura polsko-niemiecka",
    • Prof. dr hab. Małgorzata Święcicka - "Polskie i niemieckie nazwy ulic bydgoskich",
    • Mgr Piotr Rybarczyk - "Z dziejów bydgoskiej szkoły realnej (Die Realschule zu Bromberg) w l. 1851-1920",
    • Dr Tomasz Kawski - "Kultura bydgoskich Żydów",
    • Prof. dr hab. Barbara Gogol-Drożniakiewicz - "Muzyka jako płaszczyzna wielokulturowej współpracy bydgoszczan w międzywojniu",
    • Dr Aleksandra Kłaput-Wiśniewska - "Filharmonia Pomorska w Bydgoszczy jako forum międzynarodowych kontaktów artystycznych minionego pięćdziesięciolecia",
    • Dr Aleksandra Chylewska-Tölle - "Wielojęzyczna literatura piękna na temat Bydgoszczy",
    • Dr Mariusz Guzek - "Trudne pogranicze - polsko-niemiecka Bydgoszcz jako przestrzeń narracji filmowej",
    • Dr Elżbieta Nowikiewicz - "Miejsce w osobistej topografii autorów. Rozważania na temat utworów autobiograficznych wybranych niemieckich pisarzy".
    Zespół II - prowadzenie prof. dr hab. Włodzimierz Jastrzębski - Aspekty gospodarcze i miscellanea.
    • Dr Jerzy Szwankowski - "Niemcy i Żydzi w by - dgoskiej administracji i samorządzie powiatowym w latach 1815-1920",
    • Mgr Arleta Szcząchor-Perkowska - "Tradycje żeglugi polskiej - Lloyd Bydgoski",
    • Prof. dr hab. Ryszard Sudziński - "Stosunki narodowościowe w gospodarce Bydgoszczy lat 1920- 1945"
    • Dr Sławomir Kamosiński - "Problemy kontaktów przemysłu Bydgoszczy z gospodarką światową w okresie PRL",
    • Dr Jan Dworek - "Bydgoszcz po okresie ekonomicznej transformacji (1989-2007)",
    • Dr Andrzej Bogucki - "Ruch turnerski i Towarzystwo Gimnastyczne Sokół",
    • Prof. dr hab. Włodzimierz Jastrzębski - "Sport polski i niemiecki w latach 1920-1945",
    • Mgr Krzysztof Błażejewski - "Międzynarodowe kontakty bydgoskich sportowców w latach 1945- 1956",
    • Dr Grzegorz Kaczmarek - "Od Moltkestrasse do ulicy Cieszkowskiego. Studium społeczności ulicy",
    • Dr Krzysztof Okoński - "Oczami szeregowca Wehrmachtu i późniejszego noblisty. Bydgoszcz w listach wojennych Heinricha Bölla",
    • Mgr Stefan Pastuszewski - "Zagraniczne miasta partnerskie Bydgoszczy".

2009-10
design & code: niezurawski.pl
Geneza i rozwój muzeumZbiory muzeumDziałalność muzeumWspomnienia